विज्ञान राक्षस : 3 : शाळेला दांडी

3.

विज्ञान राक्षस : 3 : शाळेला दांडी
__________________________

ठणऽ ठणss
नववीच्या मोकळ्या तासावर जाण्यासाठी पानसे गुरुजी निघाले. पानसे गुरुजी नववीच्या वर्गात येऊन पोचले. मुलांनी एकसाथ नमस्ते केला. वर्गात आज नेहमीची गडबड बडबड नव्हती. वर्गातली जवळजवळ सर्व मुले हजर होती. पानसे सर दहा दिवस गोष्ट सांगणार या बातमीचा सुगावा त्यांना लागलेला होता.

"सर, गोष्ट पुढे सुरू करा," मुलानी सरांना आठवण करून दिली.

"हो बरोबर कुठपर्यंत आली होती बरं आपली गोष्ट?" पानसे गुरुजींनी प्रश्न केला.

"सुदामला काहीतरी नामी युवती सापडली." दोनचार मुले पटकन उतरली.

“बरोबर, बरोबर अरे, अगदी नामी युक्ती सापडली." पानसे गुरुजी वेगळयाच अर्थाने म्हणाले व गोष्ट पुढे सांगू लागले :

"सांगा सुदाम सेठ आपली नामी युक्ती ? " देन्याने उत्सुकतेने विचारणा केली.

"देन्या लेका, लई सोपा उपाय हाय बग. अरं, सरळ शाळेला दांडी मारायची !" सुदाम उद्गारला.

"काय पण नामी तोड काढली माझ्या राजानं ! म्हणे शाळेला दांडी मारायची! म्हणजे सायन्सच्या सरांचा आजचा मार चुकवून उद्या हेडसरांचा मार खायचा. आजचे मरण उद्यावर जाईल एवढेच. आपल्याला नाही हे जमायचं." देन्याने आपला नकार स्पष्ट सांगितला .

"अरं देन्या, माझ्या मर्दा, ऐकुनश्यानं तर घे. आधीच काय नाट लावतुयास!" सुदाम ज्ञानेश्वरची समजूत काढीत म्हणाला.

"काय बोलू नगस जादा, शाळेला दांडी मारल्याचं माझ्या बा ला कळलं तर हाड्डी नरम होईल माझी घरला." देन्याने आपला नकार पक्का केला.

"देन्या! देन्या! अरं येडा का खुळा तू? कोण माकडीचा सांगतो शाळा बुडवल्याचं तुझ्या घरला? सुदाम देन्याची समजूत काढण्याचा
प्रयत्न करीत होता.

"लेका, समदं गाव आपल्याला वळखतं. शाळा सुटल्यावर कुठ बी उंडारलो तरी आपल्या घरला त्याचा पत्या लागणारच," देन्या सुदामगशी हुज्जत घालीत होता.

"अरं, कोण म्हणतं आपण शाळा सुटल्यावर गावात हिडायचं म्हणून? आपण आपला तडक गावाबाहेरचा रस्ता धरायचा. ओढयाकाठी
जायचं. चिंचा, जांभळ, बोरे खायची. कोण येतंय तिकडे कडमडायला?"

सुदाम वेगवेगळी आमिषे दाखवून देन्याला शाळेला दांडी मारायला तयार करीत होता, पण देन्या काही त्याला दाद देत नव्हता. त्याची आपली नकारघंटा कायमच होती.

सुदाम पुढे म्हणाला, "या ओढयापासून दोन एक कोसावर एक देवीचे देऊळ हाय. कुणाला बी ती देवी पावते. आपण जाऊन तिची प्रार्थना
करू या. 'आम्हाला चांगली बुद्धी दे… आम्हाला विज्ञान येऊ दे… आमचा मार सुटू दे…' ए देन्या, आता ऐक माझं, चल मुकाट्यानं, आपला कायमचा त्रास टळेल."

बिचारा देन्या सुदामच्या बोलण्याला भुलला व म्हणाला, " सुदाम्या, ही तुझी आयडिया लई बेस हाय. चल लवकर, आपण देवीला नवस बोलू या.

सुदाम व ज्ञानेश्वर होतात हात घालून गावाच्या वेशीच्या दिशेने चालू लागले. ते घाईघाईने चालले होते, पण तोंडाने गात होते -

चला आज बुट्टी मारू अन् मजा करायला जाऊ

जाऊ गावाबाहेर तिथे ओढा वाहे
तिथे अभ्यास नाही, त्याची भीती नाही
मनसोक्त रानात हिंडू
मनसोक्त पाण्यात डुंबू

चला आज बुट्टी मारू अन् मजा करायला जाऊ

रानात झाडेच झाडे, नको म्हणणे पाढे
चढु झाडावरती, खाऊ फळे किमती
नको ती चार भिंतीतली शाळा
चला सारे गावाबाहेर पळा

चला बुट्टी मारू अन् मजा करायला जाऊ

सुदाम व ज्ञानेश्वर गावातल्या आडरस्त्यांनी ओळखीची घरे, माणसे चुकवीत गावाबाहेरील एका ओढयावर येऊन ठेपले. ओळखीचे कोणी आडवे आले नाही याबद्दल समाधानाचा सुस्कारा सोडीत पाण्यात पाय सोडून ओढयाकाठी येऊन बसले. ओढ्याचे पाणी झुळझुळ वाहत होते. आसपास हिरवीगार झाडी होती. झाडावर पक्ष्यांची किलबिल चालू होती. वाऱ्यामुळे ऊन भासत नव्हते. तंगडतोड करून दमले भागलेले सुदाम व ज्ञानेश्वर थोडा वेळ तेथेच विसावले.

आता दोघेही निर्धास्त होते. इतका वेळ अबोल असलेले जीव आता बोलू लागले.

पानसे गुरुजीनी खिशातून रुमाल काढून तोंड पुसले. थोडा वेळ थांबून ते गोष्ट पुढे सांगू लागले.

"अहाहा ! काय मस्त वातावरण आहे! नाहीतर आमचा वर्ग ! वैतागलो बुवा या शाळेला विज्ञान विषयामुळे !" ज्ञानूने आपला शाळेवरील
राग व्यक्त केला.

"तर काय ? प्रकाश पळतोय भरधाव वेगानं मोकाट सुटल्यागत आणि त्याचे नियम ध्यानात ठेवण्याची जबरी आम्हाला. काय घेणे रे
आम्हाला त्याच्याशी ?" सुदामने विज्ञान विषयावरचा त्याचा तिरस्कार प्रगट केला.

पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणाचे आम्हाला काय आकर्षण ? फुकटच त्यावरची उदाहरणे सोडविण्याची कटकट तेवढी ! परवा मी वर्गात
विद्युतचा एक नियम चुकीचा सांगितला तर सरांना म्हणे त्याचा चक्क शॉक बसला," वैतागाने ज्ञानू म्हणाला.

"आणि मी प्रकाशाची गती एका मिनिटाला एक मिटर संगितली तर सरांनी माझी पाठ मीटर पट्टीनं एक मिनिट सडकली. अग आई ऽ ग !अजून तो मार आठवला की अंग दुखायला लागतं." सुदामने आपली व्यथा व्याकुळतेने व्यक्त केली .

हे समदं खरं पण हे चुकवायला शाळेला रोजच्या रोज कशी दांडी मारणार? सुदाम्या, तू म्हणत होतास ती देवी खरंच प्रसन्न होती का रे ?"
ज्ञानूने सुदामला देवीची आठवण करून दिली.

सुदाम हसला व लगेच गंभीरही झाला. वैतागून हातातला दगड समोरच्या खडकावर भिरकावीत तो म्हणाला, " कायमचा उपाय? हा बघ कायमचा. विज्ञानयुगात जगायचे आहे ना?
मग मरा या विज्ञानाचा अभ्यास करून !"

पण हे काय! सुदामनं ज्या खडकावर दगड मारला होता त्या खडकातून हळूहळू धूर निघू लागला. सुदामने त्या धुराकडे निरखून पाहिले.
आणि तो चांगलाच घाबरला. त-त-प-प करीत तो देन्याला म्हणाला,

" देन्या, तो बघ, तो बघ. या खडकातून धूर निघतोय बघ."

ज्ञानेश्वरने सुदामने दाखविलेल्या दिशेकडे पाहिले आणि तोही किचाळला,

सुदाम, अरं, खरंच की रं!"

पोरे श्वास आवरून पानसे गुरुजींची गोष्ट ऐकत होती. पानसे गुरुजी गोष्ट पुढे सांगत होते :

खडकातून निघणान्या धुराचे प्रमाण आता वाढले होते. सुदाम अन् ज्ञानेश्वर दोघेहो घाबरून गेले. सुदाम घाबऱ्या स्वरात म्हणाला,

"अग आई ऽ ग ! अरे हाच तो गावाबाहेरचा आग्यावेताळाचा खडक. "

आता मात्र मेलो आपण,’ असे म्हणून ज्ञानेश्वर गळा काढून रडू लागला.

सुदामने त्याला कसेबसे सावरले व त्याला धीर देण्यासाठी तो म्हणाला,

" देन्या, असं वंगाळ बोलू नगस आपण डोळे मिटून राम राम म्हणू या काय, म्हणजे वेताळ आपल्याला काही करणार नाही."

भयभीत झालेले सुदाम व ज्ञानेश्वर एकमेकांना बिलगुन राम राम म्हणू लागले. समोरच्या खडकातून अधिकच जोराने धूर निघू लागला.
आणि या धुरातून मोठयाने हसण्याचा आवाज आला.

" हा ऽ हा ऽ हा ऽ हा ऽ हा ऽ हा ऽ हा ऽ हा. हा ऽ हा ऽ हा ऽ ऽ

पोरे जिवाचा कान करून ऐकत होती. पानसे गुरुजी गंभीरपणाने सांगत होते.

राक्षस ! ! आता तर गोष्टीला खरी मजा -' पोरांच्या मनात आले

पण इतक्यात --
ठण ऽ ठण ऽ ठण ... ३ तास संपल्याची घंटा झाली. पोरांची तोंडे एकदम उतरली.

" ही घंटा इतक्या घाईने कशाला झाली ! कोणीतरी पुटपुटले.

पानसे गुरुजी गालातल्या गालात हंसले; आणि शांतपणे वर्गाबाहेर पडले.
___________________________
विज्ञान राक्षस
" विज्ञानावर आधारित शास्त्रीय नियमांची आलटा पालट झाली तर काय गम्मत घडेल हे सांगणारी विज्ञान कल्पनिका .."
लेखक :
पु. ग. वैद्य © 1977
संपादन व पुनर्लेखन :
प्रसाद पोफळी
9822569648